2) ÇENE EKLEMİ RAHATSIZLIKLARI

Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz?

Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir. Toplumda yetişkin bireylerin büyük bir çoğunluğunda gözlemlenmekte ve genellikle çeşitli olumsuz semptomlar ortaya çıkmadan farkına varılamamaktadır. Hastayı hekime getiren durumlar arasında; dişlerde hassasiyet, aşınma, sallanma, kırılma, diş sinirlerinde nekroz ve ç e v r e d okularda y ara l an m a , ç e n e e k l e m i rahatsızlıkları, baş ağrısı ve fonksiyon bozuklukları sayılabilir.

Çocuklarda Diş Sıkma ve Gıcırdatma Neden Olur ve Zararlı mıdır?

Çocukların büyük bir çoğunluğunun özellikle süt dişlenme, karışık dişlenme ve daimi dişlenme döneminde uyku sırasında ve gün içerisinde diş sıktığı ve gıcırdattığı gözlemlenmektedir. Ancak çocuklarda gözlemlenen diş sıkma ve gıcırdatma, normal bir süreç olarak kabul edilerek değerlendirilir.

Diş Sıkma ve Gıcırdatmanın Nedenleri Nelerdir?

Diş sıkma ve gıcırdatmanın birçok nedeni vardır. Bu nedenler arasında; stres ve kişisel özellikler, uyku düzeni, uyku esnasındaki solunum bozuklukları, travmatik yaralanmalar, merkezi sinir sistemi rahatsızlıkları, yasadışı ilaç kullanımı, ilaç tedavileri, alkol, kafein ve sigara kullanımı gibi faktörler sayılabilmektedir.

Çene Eklem Rahatsızlığı (Temporomandibular Rahatsızlık) Nedir?

Çene eklem rahatsızlığı, çiğneme kasları, çene eklemi, baş ve boyun kaslarının bir kısmı, eklem bağları, dişler, yanak, dudak ve tükürük bezlerinden oluşan sistemi etkileyen problemleri kapsayan kompleks bir rahatsızlıktır. Çene eklemi rahatsızlığı şikayeti ile diş hekimlerine başvuran hasta sayısı her geçen yıl artış göstermektedir. Bu artışın nedeni çene eklemi rahatsızlığının eskiden olmamasından değil; diş hekimlerinin ve kulak burun boğaz uzmanlarının bu konu ile ilgili bilgi düzeylerinin artarak, teşhis edebilmelerinden kaynaklanmaktadır.

Çene Eklem Rahatsızlığının Belirtileri Nelerdir?

Temporomandibular (çene) eklem rahatsızlığının birçok işaret ve belirtisi vardır. Bu işaret ve belirtilerden bazıları şunlardır:

Kulağın ön bölgesinde, çene ekleminde, yüz‐ boyun kaslarında ve şakaklarda aniden başlayan veya yavaş yavaş oluşan ağrı

Yüzde ağrı ve yorgunluk hissi

Çiğnerken ya da konuşurken ağrı ve yorgunluk

Esnemede ve ağız açmada zorluk

Ağız açıp kapatırken tıklama, takırtı sesi

Kısıtlı ağız açıklığı veya çene kilitlenmesi

Çenenin tek tarafa doğru kayarak açılması

Yüzde şişlik

Dişlerin birbirine sürtünmesi sonucu dişlerde mine kaybı, diş boylarında kısalması, hassasiyet ve ilerleyen zamanlarda diş sinirlerinin açığa çıkması

Dişlerde ve dolgularda kırıklar

Dişlerde sallanma ve aralanma

Dişlerde ağrı

Dişlerde normal kapanmama hissi

Kulaklarda ağrı

Kulaklarda çınlama

Kulaklarda duyma problemi

Baş ağrısı

Göz çevresinde ağrı ve basınç

Baş dönmesi

Çiğneme kasları ile ilgili ağrılar, diş sıkma ve/veya gıcırdatma sırasında bu kasların fazla çalışmasından kaynaklanır; baş‐boyun ve baş ağrısına da neden olabilirler. Çene eklemi ile ilgili ağrılar ise, çene eklemi  içindeki sert ve yumuşak dokuların değişikliğinden kaynaklanır.

Çene Eklemi Rahatsızlıklarının Nedenleri Nelerdir?

Çene eklem rahatsızlıkları çok nedenli olup, bölgeyle ilgili çok sayıda hastalığı içermektedir. Genel görüş birkaç faktörün bir araya gelerek hastalığı meydana getirdiğidir. Bu faktörlerden bazıları şunlardır;

Çenelere gelen direkt travma (kaza, darbe, sportif yaralanmalar, düşme, çarpma)

Ağzın uzun süre çok açılmasını gerektiren diş tedavileri

Genel anestezi verilirken ağzın aşırı derecede açılması

Diş sıkma ve/veya gıcırdatma, dudak ısırma, tırnak yeme, sakız çiğneme gibi aktiviteler

Alt ve üst dişler arasında normal olmayan ilişki

Nasıl Tanı Konulur?

Çene eklem rahatsızlıklarının teşhisinde önemli olan, diş hekiminin bu verileri doğru bir şekilde değerlendirecek ve ayırıcı tanıyı koyacak yetenek ve bilgiye sahip olmasıdır.

Bu rahatsızlıkların klinik muayenesi, yaklaşık 30‐35 dakika sürmektedir. Uzman diş hekimi, hastadan sağlık sorunları ve ağız hastalıkları ile ilgili gerekli bilgileri aldıktan sonra, çene eklemi ve baş boyun kaslarını içeren ayrıntılı muayene ile tanıya varmaya çalışır. Eğer gerekliyse tanı için MRI veya diğer görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Diş Sıkma ve/veya Gıcırdatmanın Tedavisi Nedir?

Diş sıkma ve/veya gıcırdatmanın tedavisi, istemsiz aktivitenin ortadan kaldırılmasını amaçlamaz. Uygulanan tedavi metodu çoğunlukla ağız içi apareyleri kullanılarak bu aktivitenin kontrol altına alınmasını ve meydana gelebilecek patolojik veya fiziksel değişikliklerin önlemesini içerir.

Çene Eklemi Rahatsızlığın Tedavisi Nedir?

Çene eklemi rahatsızlığı tedavisinin asıl amacı, çene eklemi içindeki basıncın düzenlenmesi ve normal çene fonksiyonlarının sağlanmasıdır. Doğru teşhis konulduğu taktirde, bu rahatsızlığın konservatif bir tedavi olan ortopedik aparey (splint) kullanımı, hasta eğitimi ve gerekli duyulduğunda fizik ve ilaç tedavisi ile kontrol altına alınabildiği bilimsel araştırmalarla kanıtlanmıştır.

Çene Eklemi Rahatsızlığı Kontrol Edilmezse Ne Gibi Sonuçlara Yol Açar?

Dişlerdeki aşınmalar sonucu dikey boyutta azalma, dişlerde, çene eklemi ve çiğneme kaslarında ağrı, fonksiyon kısıtlılığı, çene kilitlenmesi ve ileri vakalarda geri dönüşü olmayan çene eklem deformasyonlarına neden olabilir.